Φέρνοντας μαθητές πιο κοντά στη σύγχρονη γεωργική πραγματικότητα μέσα από βιωματικές εκπαιδευτικές επισκέψεις σε αγροκτήματα
Μαθητές του 2ου Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) Κατερίνης είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε εκπαιδευτική επίσκεψη σε δύο σύγχρονα γεωργικά αγροκτήματα στην Ελλάδα. Η πρωτοβουλία αυτή οργανώθηκε με στόχο να συμπληρώσει την επαγγελματική τους κατάρτιση και να εμπλουτίσει την κατανόησή τους για τις σύγχρονες πρακτικές γεωργίας. Οι επισκέψεις εντάσσονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου Re-imagine CAP (RECAP), το οποίο στοχεύει στην ενημέρωση των νέων σχετικά με τις στρατηγικές προτεραιότητες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), με ιδιαίτερη έμφαση στη βιωσιμότητα, την καινοτομία και την ανάγκη για ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τομέα. Μέσα από την άμεση παρατήρηση των σύγχρονων γεωργικών μεθόδων, οι μαθητές απέκτησαν μια πιο σαφή εικόνα για το πώς οι στόχοι της ΚΑΠ μεταφράζονται στην καθημερινή αγροτική παραγωγή. Η εμπειρία αυτή τους βοήθησε να κατανοήσουν καλύτερα τον κρίσιμο ρόλο της περιβαλλοντικής προστασίας, της βιώσιμης παραγωγής και της τεχνολογικής καινοτομίας στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής γεωργίας.
“Γη του Ολύμπου”: Παραδοσιακή μελισσοκομία με σύγχρονη, βιώσιμη προσέγγιση
Η πρώτη στάση ήταν η “Γη του Ολύμπου” στο Λιτόχωρο, μια οικογενειακή εκμετάλλευση που ειδικεύεται στην παραγωγή μελιού. Το αγρόκτημα συνδυάζει παραδοσιακές πρακτικές με σύγχρονες αναλυτικές μεθόδους, διασφαλίζοντας την ασφάλεια, την ποιότητα και τη σταθερότητα των προϊόντων του. Επιπλέον, αποτελεί παράδειγμα της δέσμευσης της ΚΑΠ για βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου, μέσα από πρακτικές που προστατεύουν το περιβάλλον και ενισχύουν τις τοπικές αλυσίδες αξίας.
Στους πρόποδες του Ολύμπου, το αγρόκτημα ξεκίνησε ως ένα μικρό κομμάτι γης και εξελίχθηκε σταδιακά σε ένα πρότυπο βιώσιμης αγροτικής επιχειρηματικότητας. Στην καρδιά της εκμετάλλευσης βρίσκεται η μελισσοκομία, όπου η μετακίνηση των κυψελών συνδυάζεται με παραδοσιακές ελληνικές μεθόδους, δημιουργώντας το μοναδικό “Μέλι Γη του Ολύμπου”. Η διαφορετική ανθοφορία και οι μελιτώσεις χαρίζουν ποικιλία γεύσεων και αρωμάτων, ενώ παράλληλα το αγρόκτημα παράγει και άλλα προϊόντα της μέλισσας, όπως φρέσκο πολτό και βασιλικό πολτό.
Εκτός από τη μελισσοκομία, το αγρόκτημα καλλιεργεί ελιές, καρυδιές και αμυγδαλιές, ακολουθώντας βιώσιμες πρακτικές που δίνουν προτεραιότητα στη βιοποικιλότητα, στην αποδοτική χρήση των πόρων και στην προστασία του περιβάλλοντος. Αυτές οι πρακτικές αντικατοπτρίζουν τον ευρύτερο στόχο της ΚΑΠ να υποστηρίζει παραγωγικά και ταυτόχρονα οικολογικά υπεύθυνα συστήματα γεωργίας.
Το όραμα του αγροκτήματος είναι να παράγει φρέσκα, ποιοτικά προϊόντα με σεβασμό στη φύση και τον άνθρωπο. Μέσα από αυτή τη φιλοσοφία, επιδιώκουν να προστατεύσουν τη βιοποικιλότητα, να διαφυλάξουν τους φυσικούς πόρους, να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να αναδείξουν την αξία των ελληνικών αγροτικών προϊόντων, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και διεθνώς.
Κατά την επίσκεψη, οι μαθητές ξεναγήθηκαν στον χώρο και ενημερώθηκαν για όλες τις δραστηριότητες του αγροκτήματος, μεταξύ άλλων και για τη χρήση παραδοσιακών γεωργικών εργαλείων. Είχαν επίσης την ευκαιρία να δοκιμάσουν διαφορετικές ποικιλίες μελιού και πολτού, μαθαίνοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε προϊόντος. Η συζήτηση γύρω από τη βιώσιμη γεωργία και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ανέδειξε τις οικολογικές πρακτικές του αγροκτήματος και τη δέσμευσή του στην παραγωγή χωρίς χημικά. Οι μαθητές ενημερώθηκαν επίσης για τις βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης των καλλιεργειών, όπως η χρήση χηνών και φασιανών για φυσικό έλεγχο ζιζανίων και εντόμων στους ελαιώνες, μια προσέγγιση που μειώνει την εξάρτηση από χημικά και υποστηρίζει τη βιοποικιλότητα.
Αγρόκτημα Τζανακούλη: Σύγχρονο αμπέλι και οινοποιείο που αναδεικνύει τη βιώσιμη καινοτομία
Η δεύτερη στάση των μαθητών ήταν το Αγρόκτημα Τζανακούλη. Το αγρόκτημα αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η σύγχρονη γεωργία μπορεί να συνδυάσει παράδοση και καινοτομία, διατηρώντας ταυτόχρονα ισχυρή δέσμευση στη βιώσιμη παραγωγή και στην ανάπτυξη της υπαίθρου.
Η ιστορία του αγροκτήματος ξεκινά το 2006, όταν φυτεύτηκε ο πρώτος αμπελώνας σε μια έκταση 2,5 στρεμμάτων κοντά στο χωριό Μεσορράχη, στην περιοχή της Λάρισας. Πρόκειται για οικογενειακή επιχείρηση που στηρίζεται στην ενεργή συμμετοχή των δύο παιδιών της οικογένειας, οι οποίοι διαμορφώνουν το μέλλον του αγροκτήματος. Η κόρη, υπεύθυνη για την παραγωγή, φέρνει μια σύγχρονη και δυναμική προσέγγιση, ενώ ο γιος αναλαμβάνει τις εξαγωγές και τη σύνδεση με ευρύτερες αγορές.
Από την πρώτη στιγμή, το αγρόκτημα ακολούθησε βιολογική προσέγγιση, καλλιεργώντας τόσο διεθνείς όσο και ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών. Στον αμπελώνα συγκαταλέγονται κοσμοπολίτικες γαλλικές ποικιλίες όπως Cabernet Sauvignon, Syrah, Merlot και Chardonnay, παράλληλα με διάσημες ελληνικές ποικιλίες όπως Ξινόμαυρο, Μαλαγουζιά και Ασύρτικο. Παράλληλα, το αγρόκτημα πειραματίστηκε και με άλλες καλλιέργειες, όπως σύκο, δαμάσκηνο και ρόδι, παράγοντας υψηλής ποιότητας μαρμελάδες από τα φρούτα τους.
Κατά την επίσκεψη, οι μαθητές περιηγήθηκαν στον αμπελώνα και παρακολούθησαν τη διαδικασία καλλιέργειας των σταφυλιών, αποκτώντας εικόνα για τις πρακτικές και τις απαιτήσεις της σύγχρονης αμπελουργίας. Στη συνέχεια, επισκέφθηκαν το πλήρως εξοπλισμένο οινοποιείο του αγροκτήματος, μια διώροφη εγκατάσταση περίπου 400 τετραγωνικών μέτρων, όπου τους εξηγήθηκε ολόκληρη η διαδικασία παραγωγής κρασιού. Η ξενάγηση περιελάμβανε αναλυτικές εξηγήσεις για κάθε στάδιο, όπως ζύμωση, ωρίμαση και εμφιάλωση, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να κατανοήσουν τα τεχνικά και ποιοτικά πρότυπα που απαιτούνται για να μετατραπεί ένα αγροτικό προϊόν σε εμπορεύσιμο αγαθό. Η εμπειρία τους έδωσε μια ξεκάθαρη εικόνα για το πώς η παραγωγή και η μεταποίηση μπορούν να συνυπάρχουν σε ένα αγρόκτημα, ενισχύοντας τις τοπικές αλυσίδες αξίας και υποστηρίζοντας την οικονομική ανάπτυξη της υπαίθρου.
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της επίσκεψης στο Αγρόκτημα Τζανακούλη ήταν μια διαδραστική άσκηση, που στόχευε να φέρει τους μαθητές πιο κοντά στις αρχές της ΚΑΠ με έναν πρακτικό και δημιουργικό τρόπο. Μετά την ξενάγηση, χωρίστηκαν σε μικρές ομάδες και κλήθηκαν να δημιουργήσουν τη δική τους μάρκα κρασιού, λαμβάνοντας υπόψη τις βασικές προτεραιότητες της ΚΑΠ: βιωσιμότητα, τοπική παραγωγή, ποιότητα και στήριξη των παραγωγών. Κατά τη διαδικασία, επέλεξαν όνομα για το κρασί τους και αποφάσισαν σε ποια κατηγορία θα το τοποθετούσαν — βιολογικό, παραδοσιακό, premium ή άλλη — σκεπτόμενοι πώς η στήριξη της ΚΑΠ θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη και την προώθησή του. Επιπλέον, ενθαρρύνθηκαν να σκεφτούν πώς οι βιώσιμες πρακτικές, όπως η μείωση των φυτοφαρμάκων ή η χρήση βιολογικών λιπασμάτων, μπορούν να επηρεάσουν τη γεύση και την ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Κάθε ομάδα δημιούργησε επίσης μια σύντομη ιστορία για την προέλευση και την παραγωγή του κρασιού της, αναδεικνύοντας είτε την καινοτομία είτε την παράδοση. Στη συνέχεια εξήγησαν πώς μπορούν να εφαρμοστούν πρακτικές που υποστηρίζονται από την ΚΑΠ ή άλλες βιώσιμες μέθοδοι, όπως η ανακύκλωση νερού, η βιολογική καλλιέργεια ή η προστασία της βιοποικιλότητας. Σκέφτηκαν επίσης πώς η στήριξη της ΚΑΠ στους τοπικούς παραγωγούς μπορεί να βελτιώσει τη διανομή και την πρόσβαση στην αγορά, κάνοντας τα τοπικά προϊόντα πιο ανταγωνιστικά.
Στη συνέχεια, οι μαθητές επέλεξαν την κατηγορία τιμής για το κρασί τους (χαμηλή, μεσαία ή premium) και αιτιολόγησαν την επιλογή τους με βάση το κόστος παραγωγής, την ποιότητα και τη θέση στην αγορά. Η άσκηση ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση των ιδεών κάθε ομάδας στους υπόλοιπους μαθητές, ακολουθούμενη από μια συζήτηση για το πώς οι πολιτικές της ΚΑΠ επηρέασαν τις αποφάσεις τους. Η δραστηριότητα έκλεισε με έναν αναστοχαστικό διάλογο γύρω από τις βιώσιμες πρακτικές και τον ρόλο της ΚΑΠ στη στήριξη μικρών και τοπικών παραγωγών. Η άσκηση μετέτρεψε την επίσκεψη σε μια βιωματική εμπειρία, βοηθώντας τους μαθητές να συνδέσουν την πολιτική με την πράξη και να κατανοήσουν πώς τα εργαλεία της ΚΑΠ μπορούν να υποστηρίξουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ποιότητα και την καινοτομία.
Οι επισκέψεις αυτές έδωσαν στους μαθητές μια πολύτιμη ευκαιρία να συνδέσουν τη σχολική γνώση με την καθημερινή γεωργική πρακτική, δείχνοντας με απτό τρόπο πώς οι αρχές της ΚΑΠ εφαρμόζονται στη σύγχρονη γεωργία. Ταυτόχρονα ανέδειξαν τη σημασία της ανανέωσης των γενεών στον πρωτογενή τομέα, παρουσιάζοντας το ρόλο των νέων αγροτών, και ειδικά των νέων γυναικών, στην προώθηση της καινοτομίας, της βιωσιμότητας και της ανάπτυξης της υπαίθρου. Μέσα από αυτή την άμεση επαφή με τη βιώσιμη γεωργία, οι μαθητές απέκτησαν μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς η ΚΑΠ στηρίζει την περιβαλλοντικά υπεύθυνη παραγωγή, ενισχύει τις τοπικές αλυσίδες αξίας και συμβάλλει στη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού και ανθεκτικού γεωργικού τομέα στην Ευρώπη.